12 tips voor ouders van examenleerlingen

Het eindexamen is voor ieder kind een spannende periode. Zenuwen, onzekerheid, stress en vele andere gevoelens komen vlak voor de eindexamens samen. Als ouder gun je natuurlijk het beste voor je kind. Je hoopt en vertrouwt erop dat je kind zelfstandig zal slagen voor de examens. Maar tegelijkertijd wil je er ook zijn voor de mentale steun. In dit artikel helpen we alle ouders van eindexamenleerlingen in de begeleiding richting de eindexamens. We hebben de 12 belangrijkste tips en antwoorden op veelgestelde vragen op een rijtje gezet. We hopen dat deze tips zullen bijdragen aan het ondersteunen van jouw kind in de examenperiode!

12 tips voor ouders van examenleerlingen

Mijn kind doet eindexamen: 12 tips voor ouders

Elk kind is anders. Met een slim, zelfstandig of ijverig kind thuis zal het vertrouwen in de slaagkans waarschijnlijk hoger liggen, dan wanneer hij/zij geen hoogvlieger is. Ook de studiemotivatie zet die slaagkans onder druk. Afhankelijk van de resultaten van de schoolexamens zal jouw kind ontspannen of juist gespannen de eindexamens ingaan. Met al deze verschillende variabelen, kunnen we examenkandidaten in vier groepen opdelen:

  • Groep 1: Mijn kind is heel relaxed en moet rare dingen doen wil hij/zij zakken.
  • Groep 2: Mijn kind is gestresst, maar staat er prima voor en heeft geen reden tot stress.
  • Groep 3: Mijn kind is heel/te relaxed, maar moet nog flink aan de bak om te slagen.
  • Groep 4: Mijn kind is gestresst en moet nog flink aan de bak om te slagen.

In alle gevallen wil je jouw kind zo goed mogelijk bijstaan en een optimale thuisomgeving creëren. Bij groep 1 zal dat minimaal zijn, maar met name in groep 2-4 (oplopend), zal je als ouder extra ondersteuning moeten bieden. Wanneer jouw kind gestresst of juist te laks is tijdens de examenperiode, vraagt het veel geduld van jou als ouder om er toch het beste van te maken. Hoe blijf je de stabiele drijvende factor waar je kind op kan vertrouwen?

Wij hebben de beste tips voor je op een rij gezet. We zullen hierbij elke tip steeds vanuit het perspectief van alle groepen benaderen.



1. De slagingspercentages zijn in jouw voordeel

Als we kijken naar de statistieken over slagingskansen, dan helpen de cijfers gelukkig een handje. Landelijk behalen namelijk 9 van de 10 kinderen in één keer hun diploma voor het voortgezet onderwijs. De slagingspercentages verschillen per niveau en zijn als volgt: VMBO 95,2%, HAVO 87,6%, VWO 92,4%.

Natuurlijk zeggen statistieken op landelijk niveau niets over de individuele prestaties van jouw kind. Maar, in een positief geval, kunnen optimistische kinderen hier net een extra duwtje in de rug krijgen als het even een dag tegen zit. Dit werkt dus goed bij groep 1 en meestal ook bij groep 2.

Let echter op bij groep 3 (gestresst en staat er slecht voor). Bij deze groep kunnen de slagingspercentages namelijk bijdragen aan extra onzekerheid. Bijvoorbeeld: “ik ben een enorme faler als ik straks niet bij de grote groep geslaagden hoor”. Is jouw kind in een pessimistische bui vlak voor de examens? Dan zullen bemoedigende woorden over slagingspercentages weinig indruk maken. Zij gaan er namelijk standaard vanuit te zullen zakken.

Ook bij groep 4 is het beter om deze tip achterwege te laten. Benadrukken dat de slagingspercentages hoog liggen, stimuleert niet om te beginnen met leren. Het versterkt de lakse houding alleen maar meer.

Slagingspercentage VMBO, HAVO en VWO

2. Wees rustig, omarm kalmte en glimlach

Rustig blijven is regel nummer 1. Dit is makkelijker gezegd dan gedaan, want zelfs als je kind relaxed is en geen zenuwen heeft, kan het toch gebeuren dat je zelf wat onrustiger wordt tijdens de examens. Het is belangrijk om te beseffen dat jouw gedrag het gedrag van je kind echter kan versterken of verzwakken.

Als je kind al heel zenuwachtig is en jij dat ook bent, dan versterkt jouw nervositeit dit gevoel alleen maar. Wanneer jij kalm en relaxed bent, kan jouw nerveuze kind zich meer ontspannen. Zeker bij groep 2 en 3, waarbij stress en spanning een belangrijk probleem is, helpt het om thuis de sfeer positief en ontspannen te houden. Voelt het huis gespannen, of merk je als ouder dat de spanning toeneemt (bij jezelf, bij je kind, of bij beiden)? Zoek dan ontspanning. Benoem de spanning en stel voor om samen iets leuks te gaan doen. Probeer de balans terug te brengen. Zet een lach op en vind je rust.

Bij groep 4 (laks, met slechte resultaten) is het ook belangrijk rustig te blijven en een glimlach op te zetten. Boos worden en in de stress schieten omdat jouw kind niet te motiveren is, zorgt enkel voor frustratie. Probeer ook hier kalm te blijven en het gesprek aan te gaan.

Keep calm and smile

3. De B van balans

De sleutel van succes is balans. Het is niet goed voor je kind om constant bezig te zijn met leren, lezen en praten over de eindexamens. Juist als de hersenen even niet bezig zijn met de studie, verwerken de hersenen alle moeilijke stof. Daarom is het belangrijk om je kind te stimuleren om voldoende tijd te nemen voor leuke dingen. Sport, muziek en lachen dragen allemaal bij aan een gezonde levensstijl, ook tijdens de eindexamens.

Bij groep 2 en 3 is juist deze tip goed in te zetten. Zorg voor afleiding, zodat de stress wegzakt. Probeer daarnaast vooral bij groep 3 de balans op te zoeken. Motiveer om extra te leren, maar zet daar ook extra leuke activiteiten tegenover. Het wegnemen van leuke activiteiten om meer ruimte te maken voor extra studietijd werkt vaak averechts. Bij groep 4 is het echter wel verstandig om meer ruimte te maken voor studie, ten koste van leuke activiteiten. Balans is echter ook hier het toverwoord. 

Balans

4. Toon begrip

Ieder kind gaat anders om met stress tijdens de examens. Het is natuurlijk niet leuk wanneer je te maken krijgt met een chagrijnig of opvliegend kind. Bedenk dan dat deze periode ook weer voorbij gaat. Een veel gehoorde opmerking van ouders is dat de weken van de centraal examens voorbij zijn gevlogen. De stress is dus tijdelijk. Wellicht dat deze gedachte je helpt relativeren. Het belangrijkste is dat je begrip voor je kind toont. Luister wanneer hij/zij wil praten. Kom met advies waar nodig. Het gevoel dat je kind er niet alleen voor staat kan het verschil maken tussen slagen en zakken.

Voor alle groepen is begrip tonen belangrijk. Zelfs bij groep 1, waar jouw kind er goed voorstaat en geen stress ervaart, is het af en toe goed om dit te benoemen. Je wilt tenslotte niet ongeïnteresseerd overkomen.

Begrip

5. Zorg voor een positieve sfeer en omgeving

Een positieve sfeer en omgeving werkt stimulerend voor een kind. Het is raadzaam om elke dag positieve punten te benadrukken. Positiviteit werkt aanstekelijk en is goed voor het humeur van je kind. Benadruk bij groep 2 bijvoorbeeld regelmatig de voorbereiding en goede cijfers. Maak het bij groep 3 en 4 iets kleiner en benadruk elk goed cijfer. Of benadruk wanneer jouw kind goed heeft zitten leren.

Probeer ook de leeromgeving positief in te richten. Hang bijvoorbeeld een lijstje op met belangrijke doelen. Of met positieve punten. Zet bloemen in huis. Zorg voor een fris huis. Doe de gordijnen en ramen open. Laat het zonlicht naar binnen. Creëer een studeerplek zonder afleiding. Zorg dat het huis opgeruimd is. Overigens hoef je dit als ouder allemaal zelf te doen. Je kunt jouw kind zelf aan het werk zetten om het één en ander op te ruimen. Dan is hij/zij gelijk even afgeleid van de examens. Zo sla je twee vliegen in één klap (kamer opruimen en gedachten op een rijtje zetten).

Wees positief

6. Zorg voor gezonde voeding

Goed en regelmatig eten heeft een positieve invloed op het stressgehalte van je kind. Het kan flink helpen als je erop toeziet dat je kind wel voldoende pauzes neemt tijdens het studeren. Als je erop toeziet dat je samen met je kind drie gezonde maaltijden eet en dat je kind daarnaast een aantal tussendoortjes neemt, dan zorg je ervoor dat het lichaam constant genoeg brandstof heeft om goed te leren.

Let daarbij extra op wat er wordt gedronken. Blijf weg van teveel suikerhoudende of cafeïne houdende dranken. Tuurlijk, Red Bull ‘geeft je vleugels’. Maar die zijn van zeer korte duur. Zodra de suiker en cafeïne zijn uitgewerkt, blijft leegte en vermoeidheid over. En dat zijn geen goede voorwaarden om eens stevig te gaan studeren. Laat jouw kind liever thee of water drinken om in balans te blijven.

Gezonde voeding

7. Verras je kind

Kleine attenties van waardering laten je kind voelen dat je er echt voor hem of haar bent. Stop bijvoorbeeld een lieve kaart of foto tussen het lesboek. Breng eens iets lekkers wanneer je kind het niet verwacht. Of zet een geurig lavendelplantje op het bureau. Ieder kind vindt het fijn om geliefd te worden en af en toe verwend te worden door zijn of haar ouders. Bij alle groepen kunnen kleine attenties een positieve vibe opwekken. Het helpt om de stress tegen te gaan of juist te bevestigen dat het goed gaat. 

Super trots op je zoon/dochter

8. Overdrijf niet

Zorg er echter voor dat je kind niet teveel in de watten wordt gelegd. Overdrijf niet. Het is ook weer niet de bedoeling dat je hem of haar moet behandelen als een ziek kind dat extra verwend moet worden. Examens maken is spannend, maar geven geenszins een vrijbrief voor je kind om alle dagelijkse klusjes en andere verantwoordelijkheden te verzaken.

Zoals bij eerdere tips aangegeven, gaat het om balans. Studeren versus leuke/andere activiteiten. Die andere activiteiten kunnen net zo goed de dagelijkse klusjes en verantwoordelijkheden zijn. Ook deze leiden namelijk even af van de examens. Laat zien dat de wereld gewoon doordraait, zelfs tijdens de examenperiode. Dit relativeert de examens en de eventuele examenstress.

Overdrijf niet

9. Zorg voor voldoende nachtrust

Gebrek aan slaap heeft een negatieve impact op lichaam en geest. Dit heb je waarschijnlijk zelf ook wel eens ondervonden. Let erop dat je kind voldoende slaap krijgt en iedere dag op hetzelfde tijdstip naar bed gaat. Juist deze structuur is goed voor lichaam en geest. Je begint de dag zo altijd op hetzelfde moment. Dit zorgt ervoor dat je kind het eindexamen optimaal kan gaan maken. Een goede nachtrust draagt bij aan het fit en opgewekt de dag te beginnen. Bovendien is slaap ook echt nodig om de examenstof goed te verwerken en op te slaan in het geheugen.

Andersom is teveel slaap ook niet goed. Hier word je doorgaans niet meer uitgerust door. Het leidt eerder tot een sloom gevoel gedurende de hele dag. Jongeren tussen de 16-18 hebben gemiddeld tussen de 8 á 9 uur slaap nodig per nacht. 

Voldoende nachtrust voor jouw kind

10. Bekritiseer je kind niet

We kunnen het goed voorstellen dat je het soms moeilijk vindt als je een kind hebt dat niet vooruit te branden is en het liefst de hele dag in bed ligt met de telefoon en Netflix. Het heeft echter geen zin om tijdens de examenperiode je kind verwijten te maken die niet meer opgelost kunnen worden. Opmerkingen die beginnen met “had je maar” of “ik zei je toch” werken alleen maar stressverhogend en demotiverend. Door het tegenovergestelde te doen en je kind te complimenteren kan je kind je juist positief verrassen in deze belangrijke periode. Met name bij groep 4 is dit een belangrijk aandachtspunt.

Complimentjes

11. Maak geen ruzie

In de periode rondom de eindexamens kan een ruzie om het minste geringste ontstaan. Wellicht dat je jouw kind soms wel achter het behang wil plakken. Toch is het belangrijk om irritaties niet te laten escaleren tot grote ruzies. Communicatie is erg belangrijk in deze stressvolle tijd. Een ruzie maakt het erg lastig om nog goed met elkaar te kunnen praten.

Bedenk je dat het waarschijnlijk de stress is, die de sfeer gespannen maakt. Met name bij groep 4 is het belangrijk om de communicatie in dit kader op te blijven zoeken. Zoek samen naar manieren om wel aan het studeren te gaan. Maak geen ruzie om het feit dat hij/zij niet voldoende doet.

Stress free zone

12. Bespreek wat voor hulp je kind nodig heeft

Je kind weet zelf vaak het beste hoe het gaat met leren en of extra hulp of begeleiding nodig is. Wellicht zou jouw kind het fijn vinden om samen bepaalde leerstof door te nemen. Of vind jouw kind het misschien prettig als je af en toe helpt om hem/haar te overhoren. Het zou ook kunnen dat je kind baat heeft bij het samen maken van een planning. Of dat hij/zij herinnert wil worden aan de planning. Veel kinderen geven normaliter te kennen geen hulp nodig te hebben. Maar dit is anders voor de centraal examens. De centraal examens zijn namelijk een heel serieuze aangelegenheid. Juist op dat moment kunnen kinderen ineens alle middelen in willen zetten om te slagen. Dus als je denkt, hij/zij wil mijn hulp toch niet, vraag het dan toch! Het helpt om samen met je kind te kijken in hoeverre hij/zij extra begeleiding of hulpmiddelen nodig heeft.

Wellicht heeft je kind bijvoorbeeld behoefte aan een examentraining. Hieronder vind je een overzicht van twee populaire hulpmiddelen die leerlingen helpen optimaal voor te bereiden voor het eindexamen. Beiden kunnen bijdragen aan het creëren van een positieve en zelfverzekerde instelling.

Samenvattingen en oefenboeken

ExamenOverzicht biedt samenvattingen die leerlingen helpen om de examenstress flink te verminderen. De dikke studieboeken zijn samengevat tot overzichtelijke en dunne boekjes die veel tijd besparen. Op deze manier wordt de examenstof zo effectief mogelijk gebundeld, zodat leerlingen alle stof makkelijk een paar keer voor het examen kunnen doornemen. Daarnaast is de tekst heel makkelijk te begrijpen, omdat de samenvattingen geschreven zijn door een studiebol in een taal die dichtbij de leerlingen staat. De samenvattingen bestaan uit een uitleg van de theorie en begrippen, maar ook uit oefenvragen en QR-codes met links naar video’s. Zo kunnen leerlingen zelf kiezen wat zij de meest prettige manier vinden om de stof te leren. Samenvattingen zijn een aantrekkelijke manier om leerlingen voor te bereiden op het eindexamen in vergelijking met examentrainingen en bijlessen. Een samenvatting kost 15 euro per stuk, terwijl een bijles al snel 20 euro per uur kost en kost een examentraining al gauw 300 euro.



Het grote geheim om het eindexamen ontspannen door te komen is oefenen! Slagen voor het examen met hoge cijfers komt neer op veel oefenen. Intelligente leerlingen slagen door de stof door te nemen, maar de beste van de klas word je alleen door veel te oefenen. ExamenOverzicht biedt uitgebreide oefenboeken waarin veel handige oefenvragen staan. Uiteraard bevatten ze ook de antwoorden, zodat direct kan worden nagekeken of de vragen juist zijn beantwoord. De oefenboeken bestaan uit instapvragen, oude examenvragen en unieke examenvragen. Oefenboeken zijn de perfecte aanvulling op de samenvattingen en zijn in verhouding tot examentrainingen en bijlessen een flink stuk goedkoper. Een oefenboek kost 18 euro per stuk.

Samenvattingen ExamenOverzicht

Veelgestelde vragen van ouders van examenleerlingen

Wat mag mijn kind meenemen naar het eindexamen?

Een goede voorbereiding is het halve werk en dat zit hem niet alleen in het leren van de stof. Om zorgeloos het examen door te komen is het belangrijk om te weten wat je mag en moet meenemen naar het eindexamen. Als ouder kan je erop toezien dat je kind niets vergeet mee te nemen. Sommige examens vereisen bijvoorbeeld dat je iets tekent of uitrekent. Andere examens vereisen dat je juist niets met potlood opschrijft. En ook de ene rekenmachine is de andere niet. Per vak en per niveau zijn er duidelijke regels over wat je kind wel en niet mag meenemen naar het examen. Deze regels zijn opgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Voor de overzichtelijkheid hebben we een volledig artikel geschreven over de zaken die je kind mee mag nemen naar het eindexamen.

Hoe wordt er nagekeken?

De centraal examens worden zorgvuldig nagekeken door twee correctors: de eigen docent en een docent van een andere school. De eigen docent kijkt eerst het werk na. Daarna wordt het examen naar een andere school gestuurd, waar een collega het werk als gecommitteerde nog eens integraal nakijkt. Vervolgens vindt een gesprek plaats tussen de eerste en tweede corrector.

Wanneer is mijn kind geslaagd?

Je kind is geslaagd wanneer hij of zij voldoet aan de slagingsnormen. Deze verschillen per niveau. We hebben hiervoor een volledig artikel met alle slagingsnormen opgesteld, waarin je kunt zien wanneer jouw kind is geslaagd.

Wanneer en hoe worden leerlingen geïnformeerd of ze geslaagd of gezakt zijn?

De centraal examens vinden plaats in mei. Voor een overzicht zie het examenrooster. Op 12 juni 2019 om 8.00 uur ’s ochtends maakt het Cito de definitieve normeringen voor de vmbo, havo en vwo examens bekend op hun website. De meeste scholen maken diezelfde dag in de middag bekend aan de leerlingen welke cijfers er zijn gehaald en of een leerling geslaagd of gezakt is. Iedere school besluit zelf of ze alle leerlingen bellen met de uitslag of alleen de leerlingen bellen die zijn gezakt. Op de website van de school kun je terugvinden hoe de eindexamenleerlingen precies worden geïnformeerd.

Hoeveel leerlingen doen een herexamen?

De examenperiode eindigt echter niet bij de centraal examens van het eerste tijdvak. Leerlingen hebben na de centraal examens ook nog de mogelijkheid om een herexamen te maken. De herkansingen van de centraal examens vinden in het tweede tijdvak plaats. Wanneer het tweede tijdvak start is te vinden in het examenrooster. Volgens de officiële regels van het CvTE mag iedere eindexamenleerling één vak herkansen van het centraal examen. Het is verstandig om vooraf aan de examens met je kind te bespreken of hij/zij een herexamen wil gaan maken. Er zijn verschillende redenen om een herexamen te maken:

  • In de herkansing is er de mogelijkheid om een onvoldoende weg te werken om alsnog te slagen en het diploma te halen.
  • Een andere reden om een vak te herkansen is dat je kind de kans heeft om een hoger cijfer te halen. Een hoger cijfer voor een bepaald vak, kan helpen om de kansen te vergroten om toegelaten te worden tot een bepaalde vervolgstudie.
  • Wanneer je kind door ziekte verhinderd is geweest in het eerste tijdvak, mag hij/zij de eindexamens alsnog afleggen tijdens de herexamens. In het tweede tijdvak, zou je kind maximaal twee examens per dag alsnog mogen afleggen.

Hoe telt het eindexamen mee in de eindcijfers op het diploma?

De cijfers die de leerlingen halen voor de centraal examens spelen een belangrijke rol in het behalen van het uiteindelijke diploma. Het cijfer van het centraal examen opgeteld met het cijfer van het schoolexamen gedeeld door twee, vormt het eindcijfer voor een individueel vak. Het eindexamen telt dus voor 50% mee in het eindresultaat. Om te slagen wordt er gekeken naar de eindcijfers van de vakken en of deze voldoende zijn. Het is niet zo dat ieder vak met een voldoende moet worden afgesloten. Het is namelijk mogelijk om met een aantal onvoldoendes toch het diploma te behalen. Er zijn specifieke regels per niveau die bepalen wanneer jouw kind is geslaagd. Zie hiervoor de slagingsnormen.

Is er een groot verschil tussen het schoolexamen en het centraal examen?

Bij de start van de centraal examens zal de mate van hoe gespannen jouw kind zich voelt, afhankelijk zijn van hoe goed of slecht hij/zij staat voor de verschillende vakken. Vijftig procent van het eindresultaat is dan al bekend en wanneer deze cijfers allemaal op voldoende tot goed staan, dan is de kans groot dat jouw kind de centraal examens ook voldoende tot goed zal maken. De centraal examens hebben namelijk deels betrekking op de stof die je kind het hele jaar heeft geleerd. Op het eindexamen wordt nogmaals beoordeeld hoe goed de leerling de stof beheerst. De stof en het soort vragen op het centraal examen moeten niet als een verrassing komen voor de leerlingen. Het verschil tussen de cijfers van het schoolexamen en het centraal examen mag in principe dan ook niet ver uit elkaar liggen. De makers van de centraal examens zien er met uiterste zorg op toe dat de stof goed wordt getoetst. Dit neemt niet weg dat het mogelijk is dat er wel een groot verschil kan ontstaan tussen de cijfers van het schoolexamen en het centraal examen. Er zijn talloze voorbeelden van leerlingen die zijn gezakt door de slechte resultaten die ze behaald hebben op de centraal examens, terwijl ze voldoende stonden voor de schoolexamens. Ze verknallen de examens, omdat ze een black out krijgen en plotseling alle stof zijn vergeten. De oorzaak van het krijgen van een black out is meestal examenstress of faalangst.

Mijn kind heeft last van examenstress. Wat kan ik doen?

We hebben een artikel geschreven met allemaal tips die betrekking hebben op het beheersen van examenstress. Hopelijk kunnen jullie hiermee aan de slag om de examenstress te verminderen. Wanneer jouw kind kampt met faalangst kun je overwegen om professionele hulp in te schakelen.

Mijn kind is gezakt, wat nu?

Misschien hadden jullie het al zien aankomen of was het toch nog een spannende race om te zien welke kant de munt op zou vallen, maar wanneer je definitief weet dat je kind gezakt is, is het tijd om het verdrietige nieuws te verwerken. Zeker als alle vrienden wel zijn geslaagd, kan het voor je kind een klap zijn dat hij/zij niet tegelijk het boek van het voortgezet onderwijs kan afsluiten. Steun, medeleven en relativatie zijn de elementen die je kind nu nodig heeft. Wellicht ben je vroeger zelf ook gezakt voor het eindexamen of kan je een ander voorbeeld vertellen over een moment in je leven dat je niet gelijk bent geslaagd. Het delen van jouw ervaring helpt bij het verwerken van het nieuws. Daarnaast helpt het om samen wat leuks te doen, zoals lekker uit eten gaan, om je kind te doen beseffen dat het leven niet eindigt bij zakken. Het leven gaat door en we kijken positief vooruit. Wanneer het nieuws is ingedaald, zullen jullie vervolgens samen moeten beslissen over hoe nu verder: het jaar overdoen, aanmelden voor het volwassenenonderwijs, werken of staatexamen doen? We hebben in een apart artikel alle keuzemogelijkheden na het zakken voor je kind op een rij gezet.

Wat kan mijn kind zelf verder doen?

Naast bovenstaande tips voor jou als ouder, zijn er ook veel zaken die je kind zelf kan ondernemen om deze lastige periode scheurvrij door te komen. We hebben de 30 beste examentips voor leerlingen op een rij gezet. Stuur dat artikel door naar je zoon of dochter. Hij/zij zal je dankbaar zijn!